Hoe schoon is een PHEV als de Opel Ampera of Toyota Prius Plug-In eigenlijk?

Een PHEV (plug-in electric vehicle) kan op zowel elektriciteit als brandstof rijden. Bekende voorbeelden zijn de Opel Ampera en de onlangs geïntroduceerde Toyota Prius Plug-In. Wij laten zien dat een plug-in met een elektrisch bereik van 50km circa 70% van de tijd elektrisch kan rijden.

De verkoopcijfers van elektrische auto’s in NL laten een heel gunstig beeld zien voor de PHEVs: de huidig leverbare zijn de Opel Ampera en de Toyota Prius Plug-in. De forse groei in de verkoopcijfers komt voor een deel (mogelijk) door de fiscale maatregelen die nu nog gelden tot 1 januari 2014, nl 0% bijtelling als de auto minder dan 50 gr CO2/km uitstoot. Op de recente Ecomobiel beurs, bij de Fleetclub 100 Lunchsessie, hebben we flink gediscussieerd over deze materie, en wel in het bijzonder over de praktijkcijfers dat gebruikers van de Opel Ampera (als vb, die is al langer op de markt), niet altijd het potentieel elektrisch vol benutten. Zo werd genoemd dat de rijders gemiddelde gebruikscijfers laten zien die variëren van 1:12 tot 1:50. Als je als gebruiker de auto 1:12 benut, is het duidelijk dat je in de praktijk dus niet voldoet aan 50 gr CO2/km. Gelukkig zijn er natuurlijk ook gebruikers die vrijwel geheel elektrisch rijden, als je altijd laad na max 70 km kun je ook 1:∞ rijden: dus nooit tanken! Maar goed, dan had je ook een Leaf kunnen kopen. Zie hier het item van RTL Nieuws van 5 november 2012.

Om te kunnen inschatten hoeveel een PHEV gemiddeld elektrisch kan rijden is het eerst van belang om in te schatten hoe lang de ritten zijn in Nederland. Gelukkig interviewt het CBS jaarlijks meer dan 50.000 mensen over hoe ze zich verplaatsen. Als we die cijfers verwerken ontvouwt zich het volgende beeld:

In deze figuur staat horizontaal de afgelegde rit afstand, en verticaal het aantal ritten van de onderzochte groep. We kunnen zien dat korte ritten van pakweg 2 km meestal met de fiets worden afgelegd. Langere ritten gebeuren meestal met de auto waarbij de piek net boven de 5 km per rit ligt.

Van daaruit is het eenvoudig om te kijken hoeveel kilometers we met een Opel Ampera (56 km EPA, 83 km NEDC, we kiezen hier voorzichtig 50 km) en Toyota Prius (18 km EPA, 23 km NEDC, we kiezen hier 15 km) elektrisch zouden kunnen afleggen:

Het antwoord op de vraag hoeveel plug-in’s elektrisch kunnen rijden hangt dus af van de grootte van de batterij. Een batterij die goed is voor 15 km komt net boven de 25%. Een van 30 km voor de helft van de ritten. Een batterij die goed is voor 50km kan 70% van de kilometers elektrisch afleggen.

Let op: dit is de uitkomst voor de gemiddelde Nederlander en ervan uitgaande dat de auto overal waar hij parkeert wordt opgeladen. Natuurlijk zijn er mensen die meer lange ritten rijden en natuurlijk kan er nu nog niet overal worden opgeladen. Maar zelfs als er alleen een oplaadpunt thuis en op het werk zou zijn zou er een resultaat bereikt worden dat hier in de buurt komt.

Het zorgpunt dat overblijft heeft met financiële prikkels te maken: “Kopers van een plug-in hybride gaan helemaal de moeite niet nemen om op te laden. Ze hebben de auto gekocht omdat ze geen bijtelling betalen en de benzine kost ze toch niets.”

Afgezien van het feit dat dit alleen geldt voor bepaalde leaserijders ga je er dan vanuit dat ondernemer en berijder allebei zitten te slapen. Zoals uit de rekentool uit een vorige blogpost blijkt, kan je immers flink wat besparen met ‘elektrisch tanken’. De gemiddelde Nederlandse auto rijdt 13.000 km per jaar. Met een zuinige Golf kost dat 120 euro per maand en met een elektrische auto 40. Dat scheelt 80 euro per maand! Zo lang we nog een bonuskaart van de Albert Heijn hebben zijn we als Nederlanders volgens ons wakker genoeg om dat geld te willen besparen. Bijvoorbeeld doordat de werkgever de helft van het geld dat de werknemer bespaart uitkeert als “laadkorting”. Een idee wat op de Ecomobiel 2012 bij de Fleetclub 100 Lunchsessie naar voren kwam lijkt ook erg effectief: in het geheel geen vergoeding meer van de bezine, wel van de elektrische kosten. Zie ook deze blogpost.

Kortom wij denken dat plug-in hybriden zoals de Opel Ampera de meeste kilometers elektrisch af zullen kunnen leggen, zeker als de gebruikers wakker zijn geworden. En aangezien je er ook langere ritten mee kunt maken en de fiscale voordelen enorm zijn (zie genoemde rekentool) verwondert het ons niets dat de Opel Ampera’s en de Toyota Prius Plug-in als warme broodjes over de toonbank gaan.

Op lange termijn wordt het weer een heel ander verhaal.

Ten eerste zullen de fiscale voordelen voor reguliere plug-in hybriden afnemen. Het zou ons niet verbazen als plug-in’s met een kleine batterij die na 1 januari 2014 worden verkocht 7% bijtelling moeten gaan betalen.

Ten tweede kost zo’n dubbele aandrijving simpelweg meer geld. Daarom is de Opel Ampera bijvoorbeeld duurder dan de Nissan Leaf.

En ten slotte is een grote batterij waarmee je alle kilometers op relatief goedkope stroom kunt rijden een aantrekkelijk idee als je eenmaal aan een elektrische auto bent gewend. In de figuur is goed te zien dat voor de meesten van ons ritten van boven de 100 kilometer slechts sporadisch voorkomen terwijl elektrische auto’s een range van tussen de 100 en 200 kilometer hebben (de Tesla Model S komt nog met een range van 450km).

Op lange termijn is het daarom veel voor de hand liggender dat alleen de uitzonderlijk lange ritten met een brandstofmotor worden afgelegd en dat we voor onze reguliere kilometers een elektrische auto gebruiken.

Althans… dat zou zomaar kunnen. We werken aan nauwkeurige financiële modellen gericht op TCO (total cost of ownership) die dit goed kunnen voorspellen. Maar qua afstanden kan de plug-in het overgrote deel van zijn kilometers in ieder geval elektrisch rijden.

——

Co-productie Auke Hoekstra & Maarten Steinbuch

12 thoughts on “Hoe schoon is een PHEV als de Opel Ampera of Toyota Prius Plug-In eigenlijk?

  1. Vraag van een lezer op facebook: kan ik niet beter een zuinige Diesel nemen dan een PHEV als ik 110 km heen en 110 km terug rijdt naar mijn werk? Het antwoord: zeker niet!

    Laten we eens kijken naar het praktijkverbruik van wat mogelijke kandidaten. Ik neem niet de waarde die je in de folder vindt (de NEDC) omdat vrijwel iedereen in de praktijk flink meer gebruikt. De Amerikaanse EPA zit veel dichter bij het praktijkverbruik maar ik gebruik voor zuinige auto’s die alleen in Europa worden verkocht graag de site http://www.spritmonitor.de. Als je het uit gaat zoeken klopt dat vaak akelig goed. Crowdsourcing kennis op zijn best. Net als Wikipedia.

    Een tweedehand Lupo 3L zoals de TU/e gebruikt om te vergelijken met een elektrische auto is waarschijnlijk de zuinigste auto die je kunt kopen met 3,72 liter diesel per 100 km. En als je een nieuwe auto wilt is een Yaris Hybrid met 4,61 liter benzine per 100 km een superzuinige keus.

    Maar ik neem even aan dat het iets een iets ruimere wagen moet worden en dan is de Golf Bluemotion diesel met 5,77 liter per 100 km de zuinigste diesel die ik kan bedenken. Maar wacht: hoeveel gebruikt een Prius in de praktijk eigenlijk? Hmm. 4,99 liter per 100 km. Zelf haal ik dat niet (ik rijdt 5,5 liter per 100 km) maar ik heb niet de nieuwste Prius en dit is nog steeds zuiniger dan de Golf. (Sterker nog: diesel levert 2,67 kg CO2 per liter en benzine ‘maar’ 2,39 kg CO2 per liter dus de Prius scoort echt een stuk beter.) Daar gaat de mythe dat diesels altijd veel zuiniger zijn dan hybriden.

    Nu kan ik het verder heel ingewikkeld gaan maken door precies well to wheel te gaan vergelijken hoeveel CO2 een liter benzine uitstoot (30% tot 50% meer dan er uit de uitlaat komt) en dit zou ik op geavanceerde manier kunnen vergelijken met de CO2 uitstoot van per kWh van een elektrisch voertuig. Maar laat ik het simpel houden.

    Een nieuwe Prius, een nieuwe Prius plug-in en een Ampera rijden allemaal ongeveer even zuinig. Op grijze stroom stoten ze ongeveer 30% tot 50% minder CO2 uit dan wanneer ze op benzine rijden. Op groene stroom stoten ze ongeveer 95% minder CO2 uit.

    Als je op je werk kunt opladen rijdt je in dit scenario met een Opel Ampera ongeveer de helft van je kilometers elektrisch. De overige kilometers heb je gewoon een normale superzuinige auto. Op grijze stroom wordt dat samen ongeveer 3,5 liter per 100km. Niet in theorie maar in de praktijk.
    Als je thuis en op het werk groene stroom tankt verbruik je je ruwweg 3 liter op 100 kilometer. In beide gevallen komt de zuinige diesel er niet aan te pas.

    • Nog even een aanvulling op de case van iemand die dagelijks 110 km naar zijn werk rijdt en 110 km weer terug: die kan CO2-technisch natuurlijk het beste in een volledig elektrische auto als een Leaf rijden. Dan moet hij op extreem koude dagen een beetje rustig aan rijden (anders is zijn batterij leeg want op koude dagen laadt die minder goed op). Maar het moet verder geen enkel probleem zijn. En op groene stroom is je uitstoot echt bijna 0.

  2. Auke, kun je ook deze vraag even doorrekenen, lijk me nog onthutsender!

    Stel de PIEV wordt uitsluitend voor woon-werk verkeer gebruikt: 50 km heen en 50 km terug. Op hoeveel benzine-liters volgens jouw eerdere berekening kom je dan uit in de volgende 4 gevallen?
    a) 1x laden met grijze mix op het werk omdat bijv. thuis laden niet mogelijk is
    b) idem 1x laden, nu met groene mix
    c) 2x laden met, 1x grijs, 1x groen
    d) 2x laden met 2x groen

    Laten we ervan uitgaan SMK(eurmerk) groene energie 15 gram CO2 en grijze mix 2390 gram CO2 uitstoot geeft per kWh en dat de PIEV een benzinemotor heeft.

    Nb. gemiddeld rijden de leasewagens in NL ong. 17.500 km per jaar, dat is dus ong. 90 km per dag gedurende 52 werkweken.

    • We gaan er dus van uit dat iemand ongeveer half zoveel rijdt als in de blogpost en dat hij de hele afstand naar zijn werk elektrisch kan afleggen. Alleen de manier van laden is steeds anders. Als ik dat even ruwweg (!) schat kom ik op het volgende:

      a) Hij laadt alleen op het werk (grijs). Vanaf thuis rijdt hij op benzine. Dat is qua CO2 uitstoot equivalent aan circa 3,5 liter / 100 km).

      b) Hij laad alleen op het werk (groen) en vanaf thuis op benzine. Dat is qua CO2 uitstoot equivalent aan circa 3 liter / 100 km.

      c) 1x grijs 1x groen is qua CO2 vergelijkbaar met circa 1,8 liter per 100 km.

      d) 2x groen is qua CO2 vergelijkbaar met circa 0,2 liter per 100 km.

      • De praktijk is nog mooier. Wij hebben gemiddeld over 11.500 km (sinds 10 mei hebben wij een Ampera) 1.0 ltr per 100 km benzine verbruikt. De rest electrisch. Voorwaarde is dat je regelmatig kunt opladen. Reken dat maar eens uit!

  3. Mooi stuk! Ik heb al eerder gepleit voor sancties vanuit werkgever c.q. leasemaatschappij om buitenproportioneel verbruik af te straffen. Auto’s moeten worden gereden op de wijze waarvoor zij zijn gemaakt.

    Dat mag je redelijkerwijs ook verwachten als er veel voordelen tegenover staan. Ergo: je moet niet alleen de prettige voordelen in je portemonnee voelen, ook de gevolgen van slecht rijgedrag moet je (enigszins vilein…) laten voelen.

  4. Goede analyse van Auke en Maarten wat uit (moet) gaan van gemiddelden. Maar de werkelijkheid is natuurlijk extreem afhankelijk van het persoonlijke rijpatroon. Zo kan iemand die 15.000 km per jaar rijd in een Ampera met 70km batterij capaciteit mogelijk vaker op benzine moeten rijden dan iemand met een Prius Plug met 20km batterij capaciteit. Als van die laatste de ritten nooit boven die 20km uitkomen en hij altijd daarna gaat laden, is dat voordeliger dan de eerste persoon die vaker enkele ritten van meer dan 70km heeft.
    Voor een groep rijders zoals bij een bedrijf is dit nog goed te onderzoeken, maar het maakt het wel lastig om conclusies te trekken uit gemiddelden zonder rijpatronen te kennen.
    Als het gaat lukken om het TCO model goed te maken en we dit erin kunnen gaan verwerken, en daar wordt aan gewerkt, kan iedereen redelijk nauwkeurig gaan voorspellen wat voor hem/haar het beste is.

  5. Het hele kostenplaatje komt nog veel gunstiger uit als je zonnepanelen op je dak hebt liggen. Ondergetekende wekt op dit moment al meer op dan het eigen verbruik (5280 Wp = 4500 kWh/op jaarbasis) omdat ik in de (hopelijk zeer) nabije toekomst volledig electrisch wil gaan rijden. Ik heb de berekening nog niet zelf gemaakt maar wat zou mij dat als gewone consument opleveren ? Ik ben geen leaserijder en wil dat ooit nooit worden.

    Ik ben echter wel bang dat de netwerkkosten in de toekomst zodanig toenemen dat mijn eigen initiatief volledig de nek om gedraaid wordt.

    PS Maarten: Kennen wij elkaar ? Ik meen me te herinneren dat we hebben samengewerkt bij Hollandse Signaal in Apeldoorn (eind jaren ’80).

  6. Ik weet het weer: het was de KEMA. Ik heb je niet ontmoet daar, maar wel je analoge regeling voor het windmolenpark in Sexbierum omgezet naar een digitale regeling en de effecten daarvan bestudeerd. Dat was in ’87 volgens mij.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s